Władza rodzicielska.

Władza rodzicielska jest to ogół praw  i obowiązków rodziców względem dziecka. Musi być wykonywana tak jak wymaga tego dobro dziecka.

Władza rodzicielska.

Władza rodzicielska jest to ogół praw  i obowiązków rodziców względem dziecka. Musi być wykonywana tak jak wymaga tego dobro dziecka. Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw.Zasadą jest, że władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom. Każdy z rodziców jest uprawiony i zobowiązany do jej wykonywania. Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewidują jednak sytuacje, gdy władza rodzicielska jest ograniczana bądź zawieszana lub jeden z rodziców albo oboje rodzice są tej władzy pozbawiani. Następuje to na mocy orzeczenia sądu.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej.

Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego określają przesłanki, po zaistnieniu których sąd pozbawi rodzica lub rodziców władzy rodzicielskiej. Dzieje się tak wówczas, gdy:

a) zachodzi trwała przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej,

b) rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej,

c) rodzice w sposób rażący zaniedbują obowiązki względem dziecka,

Przesłanka występowania trwałej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej może wystąpić np. w sytuacji długotrwałej choroby psychicznej występującej u rodzica lub wyjazdu za granice na stałe, bez planów co do powrotu.

Nadużywanie władzy rodzicielskiej to nic innego jak wykorzystywanie przez rodziców, ze szkodą dla dziecka, swoich uprawnień wynikających z władzy rodzicielskiej. W postanowieniu z dnia 07.09.2000 r., sygn. akt I CKN 931/00 Sąd Najwyższy stwierdził, że „Nadużywanie władzy rodzicielskiej zachodzi także wówczas, gdy postępowanie rodzica obiektywnie wywiera destrukcyjny wpływ na proces wychowania i rozwoju psychicznego dziecka, choćby nie było to związane z subiektywnym, negatywnym nastawieniem rodzica wobec dziecka”.

W praktyce najczęstszą przyczyną pozbawienia władzy rodzicielskiej jest rażące zaniedbanie obowiązków względem dziecka.  Jako przykład można podać sytuacje, gdy rodzice nadużywają alkoholu i wszczynają awantury, w trakcie których cierpi dobro dziecka. Innym przykładem może być porzucenie dziecka lub dopuszczenie do istotnych zaniedbań wychowawczych, np. nieposyłanie do szkoły, brak dbania o wyżywienie czy higienę dziecka.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej może nastąpić z urzędu lub na wniosek. Wniosek o pozbawienie władzy rodzicielskiej może wnieść każda osoba, która ma w tym interes prawny. Wniosek taki może zatem złożyć szkoła dziecka, rodzic dziecka lub prokurator. W praktyce najczęściej z wnioskiem takim występuje drugi rodzic lub prokurator. Postępowanie zmierza do ustalenia, czy spełnione zostają przesłanki przemawiające za pozbawieniem władzy rodzicielskiej jednego z rodziców. Sąd przesłuchuje rodziców małoletniego dziecka, świadków, dopuszcza dowody z dokumentów, często korzysta także z opinii Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów.

Jakie konsekwencje rodzi pozbawienie władzy rodzicielskiej?

Rodzic pozbawiony władzy rodzicielskiej nie może podejmować żadnych decyzji dotyczących dziecka, reprezentować dziecka ani zarządzać majątkiem dziecka. Jeżeli jeden z rodziców zostanie pozbawiony władzy rodzicielskiej, to drugi rodzic posiadający pełnię władzy może samodzielnie podejmować decyzje związane z wychowaniem dziecka, bez konieczności informowania i uzyskiwania zgody rodzica, którego pozbawiono władzy rodzicielskiej. Należy jednak pamiętać, że rodzic, którego pozbawiono władzy rodzicielskiej ma w dalszym ciągu:

a) obowiązek łożenia na dziecko (obowiązek alimentacyjny),

b) prawo do kontaktów z dzieckiem (kontakty z dzieckiem są niezależne od władzy rodzicielskiej).

Władza rodzicielska może być przywrócona jeśli tylko ustaną przyczyny, które spowodowały odebranie władzy rodzicielskiej.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej.

Jeżeli brak jest podstaw do pozbawienia rodziców władzy rodzicielskiej, sąd może ją ograniczyć, jeżeli dobro dziecka jest zagrożone.

Ograniczenie to może polegać na:

a) zobowiązaniu rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania, w szczególności do pracy z asystentem rodziny, skierowaniu małoletniego do placówki wsparcia dziennego, skierowaniu rodziców do placówki albo specjalisty zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną pomoc

b) określeniu, jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu, albo poddaniu rodziców innym ograniczeniom, jakim podlega opiekun;

c) poddaniu wykonywania władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego;

d) skierowaniu małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi;

e) umieszczeniu małoletniego w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo w instytucjonalnej pieczy zastępczej, w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej.

Władza rodzicielska a kontakty z dzieckiem.

Kontakty z dzieckiem są niezależne od władzy rodzicielskiej. Oznacza to, że nawet rodzic pozbawiony władzy rodzicielskiej lub rodzic, którego władza rodzicielska została ograniczona, ma prawo do utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Sposób wykonywania tych kontaktów określi sąd.

Władza rodzicielska a rozwód.

Orzekając rozwód małżeństwa posiadającego małoletnie dzieci, Sąd musi rozstrzygnąć kwestię władzy rodzicielskiej. Sąd może

a) pozostawić władzę rodzicielską dla obojga rodziców,

b) pozbawić władzy rodzicielskiej jedno z rodziców (lub oboje),

c) ograniczyć władzę rodzicielską jednego (lub obojga) rodziców,

d) przyznać jednemu rodzicowi władzę rodzicielską, a drugiemu ograniczyć.

Rozstrzygając powyższe kwestie sąd bierze pod uwagę dobro dziecka. Ograniczenie władzy rodzicielskiej jednego z rodziców nie ma często nic wspólnego z jego zawinionym działaniem. Rozstrzygnięcie takie może np. wynikać z zaistniałej sytuacji faktycznej, np. jedno z rodziców regularnie wyjeżdża do pracy za granicę, w związku z czym powierzenie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom może utrudniać podejmowanie bieżących decyzji związanych z wychowaniem dziecka.

Trzeba zaznaczyć, że powierzenie władzy rodzicielskiej obojgu nie oznacza ustanowienia tzw. opieki naprzemiennej. Oznacza jedynie prawo obojga rodziców do podejmowania wspólnie decyzji związanych z pieczą, wychowywaniem i majątkiem dziecka. W wyroku rozwodowym sąd określa również miejsce pobytu dziecka oraz rozstrzyga o kontaktach (rozstrzygnięcie takie nie jest obligatoryjne, jeżeli strony zgodnie wnioskują o nieorzekanie o kontaktach.).

W razie pytań lub wątpliwości związanych z powyższą tematyką, a także w sytuacji gdy potrzebujecie Państwo pomocy prawnej zapraszam do kontaktu. Zapraszam także do zapoznania się z innymi artykułami, związanymi z tematyką rodzinną, gospodarczą (kredyty frankowe) oraz karną, umieszczonymi na mojej stronie internetowej.

           

Adwokat Tomasz Jaroszewicz

Kancelaria Adwokacka w Białymstoku

ul. Żurawia 35, 15-540 Białystok

tel. 883 933 850